<     >  

80 - Abasa surasi ()

|

(1) 1. У (Пайғамбар алайҳис-салоту вас-салом аъмо кишига) қош чимирди ва (ундан) юз ўгирди.

(2) 2. Ўзининг олдига кўзи ожиз киши келгани учун (қош чимирди ва ундан юз ўгирди).
И з о ҳ. Ривоят қилинишича, бир куни Пайғамбар алайҳис-салоту вас-салом Қурайш зодагонларидан бир гуруҳини Исломга даъват қилиб турганларида, олдиларига Абдуллоҳ ибн Умми Мактум исмли кўзлари ожиз бир саҳоба келиб, бир неча бор: «Ё Расулуллоҳ, менга Аллоҳ сизга билдирган нарсалардан таълим беринг», деб такрорлади. Чунки у киши аъмо бўлганлари сабабли Пайғамбаримизнинг бошқалар билан банд эканликларини сезмаган эди. Пайғамбар алайҳис-салоту вас-салом ҳалиги Қурайш катталари Исломни қабул қилишса, уларга эргашиб орқаларидаги тобеълари ҳам мусулмон бўлиб қолади, деган умид билан берилиб сўзлаётганлари сабабли, мана шу пайтда Абдуллоҳ ибн Умми Мактум келиб сўзларини бўлганидан аччиғланиб, қовоқ солдилар ва у кишига орқа ўгириб, Қурайш катталари билан сўзлашишда давом этдилар. Шунда Пайғамбаримизга танбеҳ бўлиб мазкур ва қуйидаги оятлар нозил бўлди. Шу ўринда биз муҳтарам ўқувчи эътиборини мазкур оятлардаги икки ибратли нуқтага жалб этмоқчимиз. Биринчидан, Аллоҳ таоло Ўзининг ҳабиби ва сўнгги пайғамбарига танбеҳ берар экан, у кишига бевосита хитоб қилмади, балки гўё учинчи шахс ҳақида гапираётгандек танбеҳ бердики, бу Дўст Дўстга қиладиган муомаланинг беназир намунасидир. Иккинчидан, агар бизда Аллоҳ таолонинг Ўзи «шак-шубҳасиз, сиз улуғ Хулқ устидадирсиз», (Қалам сураси, 4-оят) деб таърифлаган Пайғамбаримиз мазкур воқеада бир аъмо кишига озор бердиларми, деган савол туғилса, бундай саволнинг жавоби ҳам ўша воқеанинг ўзида мавжуддир, яъни юқоридаги оятлар гувоҳлик беришича, Пайғамбар алайҳис-салоту вас-салом у кишининг дилига озор берадиган бирон қаттиқ сўз айтганлари йўқ, балки фақатгина қовоқларини уюб, юз ўгирдилар холоски, бундай ҳолатни кўзи ожиз одам кўра олмагани учун озор топмаслиги аниқдир. Аллоҳ таолонинг танбеҳидан сўнг Расулуллоҳ қачон Абдуллоҳ ибн Умми Мактумни кўриб қолсалар: «Марҳабо, эй менга Парвардигоримдан дашном олиб берган зот», деб у кишига пешвоз чиқадиган бўлган эканлар.

(3) 3. (Эй Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом), сиз қаердан билурсиз, эҳтимол у (сиздан ўрганадиган илму маърифати ёрдамида ўз гуноҳларидан) покланар.

(4) 4. Ёки панд-насиҳат олар-да, сўнг бу панд-насиҳат унга фойда берар?!

(5) 5. Энди (ўз мол-мулки билан иймондан) истиғно қилиб турган кимсага келсак,

(6) 6. Бас, сиз ўшанга иқбол қилиб — юзланмоқдасиз!

(7) 7. Ҳолбуки, у (ўзининг куфридан) покланмаслиги сабабли сизга бирон зиён етмас!

(8) 8. Энди олдингизга югуриб-елиб келган зотга келсак.

(9) 9. (Аллоҳдан) қўрққан ҳолида (олдингизга югуриб келган зотга келсак).

(10) 10. Бас, сиз ундан чалғиб — юз ўгириб олмоқдасиз!

(11) 11. Йўқ, (сиз асло бундай қилманг)! Албатта (Қуръон оятлари) бир панд-насиҳатдир.

(12) 12. Бас, ким хоҳласа ундан панд-насиҳат олур.

(13) 13. (У оятлар Аллоҳ наздида) азизу мукаррам,

(14) 14. қадри баланд, покиза саҳифаларга;

(15) 15. Мирзолар (яъни, фаришталар) қўллари билан

(16) 16. Улуғ, итоатли (мирзолар қўллари билан Лавҳул-Маҳфуздан кўчириб битилгандир).

(17) 17. Ҳалок бўлгур инсон-а! Бунчалар кофир бўлмаса!

(18) 18. (Аллоҳ) уни қай нарсадан яратди ўзи?!

(19) 19. Уни бир (ҳақир) нутфадан яратиб, сўнг уни(нг она қорнидаги ривожини ва ой-кунини) белгилаб қўйди-ку!

(20) 20. Сўнгра унга (она қорнидан чиқиш) йўлини осон қилди.

(21) 21. Сўнгра унга ўлим бериб, қабрга киритди (яъни, бошқа ҳайвонлар сингари унинг жасадини Ер юзида қолдириб, йиртқичларга ем қилиб қўйгани йўқ).

(22) 22. Сўнгра Ўзи хоҳлаган вақтида уни яна қайта тирилтирур.

(23) 23. Йўқ, у (кофир кимса Аллоҳ) ўзига буюрган бирон нарсани адо қилмади.

(24) 24. Энди инсон ўзининг таомига (ибрат кўзи билан бир) қараб кўрсин-чи!

(25) 25. Биз (осмондан) сув-ёмғирни қуйдирдик.

(26) 26. Сўнгра Ерни (гиёҳлар билан) ёрдик.

(27) 27. Сўнг Биз унда дон-дунни ундириб-ўстириб қўйдик-ку!

(28) 28. Узум ва кўкларни,

(29) 29. Зайтун ва ҳурмоларни,

(30) 30. Қуюқ дарахтзор боғларни,

(31) 31. Мева-чева-ю, ўт-ўланларни

(32) 32. Сизлар учун ва чорва ҳайвонларингиз учун манфаат бўлсин (деб ундириб-ўстириб қўйдик-ку!)

(33) 33. Бас, қачон (қулоқларни) кар қилгувчи (даҳшатли қичқириқ) келганда (яъни, сур иккинчи марта чалиниб, барча халойиққа қайтадан жон ато этилганда, ҳар бир инсон ўзи билан ўзи бўлиб қолур)!

(34) 34. У Кунда киши ўз оға-инисидан ҳам,

(35) 35. Онаси ва отасидан ҳам,

(36) 36. Хотини-ю, бола-чақасидан ҳам қочур!

(37) 37. (Чунки) улардан ҳар бир киши учун у Кунда ўзига етарли ташвиш бўлур!

(38) 38. У Кунда (мўминларнинг) юзлари ёруғ,

(39) 39. Кулгувчи ва хуррам бўлур.

(40) 40. Ва у Кунда (кофирларнинг) юзлари устида чанг-ғубор бўлиб,

(41) 41. У (юз)ларни қаролик қоплаб олур!

(42) 42. Ана ўшалар фисқу фужур қилгувчи кофирларнинг ўзидир!

<     >