كورتكردنه‌وه‌ی نوێژ بۆ ماوه‌ی شه‌ش مانگ

وه‌سف كردن

پرسیارێكه له‌ لایه‌ن ده‌سته‌ی به‌شی زمانی كوردی ماڵپه‌ڕی ئیسلام هاوسه‌وه‌ وه‌ڵام دراوه‌ته‌وه‌، ئه‌مه‌ش ده‌قی پرسیاره‌كه‌یه‌ : ئایا دروسته‌ موسافیر ماوه‌ی شه‌ش مانگ نوێژه‌كانی كورت بكاته‌وه‌، چونكه‌ ده‌ڵێن :‌ هه‌ندێك له‌ هاوه‌ڵانی به‌ڕێز ( خوایان لێ ڕازی بێت ) كاتێك له‌ سه‌فه‌ر بوون شه‌ش مانگ نوێژیان كورت كردوه‌ته‌وه‌ ؟ ئه‌گه‌ر وایه‌ چۆن ؟ .

Download
له‌باره‌ی ئه‌م لاپه‌ڕه‌وه‌ كۆمێنتێك بنێره‌ بۆ سه‌رپه‌رشتیار

وه‌صفی فراوان

    كورتكردنه‌وه‌ی نوێژ بۆ ماوه‌ی شه‌ش مانگ

    < كوردي >

    ده‌سته‌ی به‌شی زمانی كوردی ماڵپه‌ڕی ئیسلام هاوس

    —™

    پێداچونه‌وه‌ی: پشتیوان سابیر عه‌زیز

    قصر الصلاة لمدة ستة أشهر

    < كردي >

    فريق القسم الكردي بموقع إسلام هاوس

    —™

    مراجعة: بشتیوان صابر عه‌زیز

    كورتكردنه‌وه‌ی نوێژ بۆ ماوه‌ی شه‌ش مانگ

    ئه‌م پرسیاره‌ ئاڕاسته‌ی ماڵپه‌ڕی ئیسلام هاوس كراوه‌ :

    پرسیار : ئایا دروسته‌ موسافیر ماوه‌ی شه‌ش مانگ نوێژه‌كانی كورت بكاته‌وه‌، چونكه‌ ده‌ڵێن :‌ هه‌ندێك له‌ هاوه‌ڵانی به‌ڕێز ( خوایان لێ ڕازی بێت ) كاتێك له‌ سه‌فه‌ر بوون شه‌ش مانگ نوێژیان كورت كردوه‌ته‌وه‌ ؟ ئه‌گه‌ر وایه‌ چۆن ؟ .

    وه‌ڵام : سوپاس وستایش بۆ خوای گه‌وره‌ ومیهره‌بان ودروود وصه‌ڵات وسه‌لام له‌سه‌ر پێشه‌وای مرۆڤایه‌تی محمدی پێغه‌مبه‌ری ئیسلام و ئال وبه‌یت و هاوه‌ڵ وشوێنكه‌وتوانی هه‌تا هه‌تایه‌ .

    به‌ڵێ ڕاسته‌ هه‌ندێك له‌ هاوه‌ڵان كاتیك له‌سه‌فه‌ر بوون ماوه‌ی شه‌ش مانگ نوێژه‌كانیان كورت كردوه‌ته‌وه‌، ئه‌ویش به‌ به‌ڵگه‌ی ئه‌و ڕیوایه‌ته‌ی كه‌ له‌ عه‌بدوڵاێ كوڕی عومه‌ره‌وه‌ ( خوایان لێ ڕازی بێت ) ده‌گێڕێته‌وه‌ و كه‌ وتوویه‌تی : { أَرْتَجَ عَلَيْنَا الثَّلْجُ وَنَحْنُ بِأَذْرَبِيجَانَ سِتَّةَ أَشْهُرٍ فِي غَزَاةٍ . قَالَ ابْنُ عُمَرَ: كُنَّا نُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ } [ رواه البيهقي في " السنن الكبرى " ( 6 / 174 ), وصحح إسناده النووي في " خلاصة الأحكام " ( 2 / 734 ) فقال " رواه البيهقي بإسناد صحيح على شرط الصحيحين " ، وصححه ابن الملقن في " البدر المنير " ( 4 / 546 ) ، والحافظ ابن حجر في " التلخيص الحبير " ( 2 / 97 ) والألباني في إرواء الغليل ( 3 / 28 ) ] ..

    واتا : بۆ جیهاد و غه‌زا كردن له‌ ئازه‌ربێجان بووین، ماوه‌ی شه‌ش مانگ به‌فر بارین به‌رده‌وام بوو له‌سه‌رمان، عه‌بدوڵا ده‌ڵێت : له‌و ماوه‌یه‌دا ئێمه‌ نوێژه‌كانمان به‌ دوو ڕكاتی ده‌كرد - مه‌به‌ستی نوێژه‌ چوار ڕكاتیه‌كانه‌ - .

    ئه‌م ڕیوایه‌ته‌ ئیمامی به‌یهه‌قی له‌ په‌رتووكه‌ به‌ناو بانگه‌كه‌ی ( السنن الكبری ) ڕیوایه‌تی كردووه‌، وه‌ ئیمامی نه‌وه‌وی یش له‌ په‌رتووكی ( خلاصة الاحكام ) دا به‌ صه‌حیحی داناوه‌ ، ئیمامی به‌یهه‌قی به‌ سه‌نه‌دێكی صه‌حیح و له‌سه‌ر مه‌رجه‌كانی بوخاری وموسلیم ڕیوایه‌تی كردووه‌، هه‌روه‌ها ابن الملقن یش له‌ په‌رتووكی ( البدر المنیر ) دا به‌ صه‌حیحی داناوه‌، دیسان حافظ ابن حه‌جه‌ری عه‌سقه‌لانیش له‌ په‌رتووكی ( التلخیص الحبیر ) دا ووتویه‌تی ڕیوایه‌تێكی صه‌حیحه‌، شێخی ئه‌لبانی یش له‌ ( أرواء الغلیل ) دا به‌صه‌حیحی داناوه‌ ..

    بۆیه‌ ده‌بینین هه‌ندێك له‌ زانایان ئه‌م ڕیوایه‌ته‌ وهه‌ندێك له‌ ڕیوایه‌تی تری هاوشێوه‌ی ئه‌م ڕیوایه‌تانه‌ كه‌ له‌ هاوه‌ڵانی به‌رێزه‌ گێرڕاوه‌توه‌ ( خوایان لێ ڕازی بێت ) ده‌كه‌نه‌ به‌ڵگه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر هاتوو كه‌سی ( موسافر ) ماوه‌ی سه‌فه‌ره‌كه‌ی درێژ بوویه‌وه‌ و نیه‌تی ئه‌وه‌شی نه‌بوو ئیقامه‌ بكات و ببێت به‌ كه‌سێك جێگیر وخه‌ڵكی ئه‌و شوێنه‌دا بۆی هه‌یه‌ نوێژه‌كانی كورت بكاته‌وه‌ هه‌رچه‌ند سه‌فه‌ره‌كی درێژه‌ بكێشێت .. بۆ زیاتر زانیاری ده‌توانن ته‌ماشای په‌رتووكی ( زاد المعاد ) ی ابن القیم الجوزیة به‌رگی ( 3 / لاپه‌ڕه‌ 448 ) بكه‌ن ..

    هه‌ر بۆیه‌ ده‌بینین جمهوری زانایان له‌ ڕاڤه‌ی ئه‌م ڕیوایه‌ته‌دا ووتویانه : ئه‌وان نیه‌تی ئه‌وه‌یان نه‌بووه‌ كه‌ بۆ ماوه‌یه‌كی دیاری كراو بمێیننه‌وه‌، به‌ڵكو چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌یان كردووه‌ كه‌ كه‌ش و هه‌وا ئاسایی ببێته‌وه و سه‌فه‌ره‌كه‌یان بكه‌ن ..‌

    له‌م باره‌یه‌شه‌وه‌ ابن القدامة ( ڕه‌حمه‌تی خوای لێ بێت ) ووتویه‌تی : " من لـم يجــمع الإقـــامــة مــدة تــزيــد عـلى إحـــدى وعشرين صلاة ، فله القصر ، ولو أقام سنين ، مثل أن يقيم لقضاء حاجة يرجو نجاحها ، أو لجهاد عدو ، أو حبسه سلطان أو مــرض ، وســـواء غلب على ظنــه انقضــاء الحاجة في مدة يسيرة ، أو كثيرة ، بعد أن يحتمل انقضاؤها في المدة التي لا تقطع حكم السفر " [ المغني 3 / 153 - 154 ] .

    واتا : هه‌ركه‌سێك نیه‌تی ئه‌وه‌ی نه‌بێت كه‌ زیاتر له‌ماوه‌ی بیست و یه‌ك نوێژ ده‌مێنێته‌وه‌، ئه‌وه‌ بۆی هه‌یه‌ نوێژه‌كانی كورت بكاته‌وه‌ ئه‌گه‌ر چه‌ند ساڵێكیش بمێنێته‌وه‌، بۆ نموونه‌ : كه‌سێك له‌ جێگایه‌ك مایه‌وه‌ به‌ مه‌به‌ستی به‌جێهێنانی كارێك به‌ ئومێدی سه‌ركه‌وتنی كاره‌كه‌ی، یان بۆ جیهاد كردن له‌ دژی دوژمنان ڕۆیشتبوو بۆ شوێنێك، یان كاربه‌ده‌ستێك زیندانی كردبوو، یان له‌به‌ر نه‌خۆشی نه‌یده‌توانی بگه‌رێته‌وه‌ بۆ ووڵاته‌كه‌ی خۆی، جا چی گومانی زۆریشی وابوو كه‌ كاره‌كه‌ی له‌ ماوه‌یه‌كی كورت یان زۆردا جێ به‌جێ ده‌كات، دوای ئه‌وه‌ی كه‌ ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ی هه‌بوو له‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ حوكمی موسافیری له‌سه‌ر هه‌ڵناگیرێت كاره‌كه‌ی جێ به‌جێ ده‌كات ،،،،

    ابن المنذر یش ووتویه‌تی : زانایان كۆ ده‌نگن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ( موسافیر ) ده‌توانێت نوێژه‌كانی كورت بكاته‌وه‌ ئه‌گه‌ر هاتوو نیه‌تی مانه‌وه‌ و ئیقامه‌ی هه‌بوو، ئه‌گه‌ر چی سه‌فه‌ره‌كه‌ی چه‌ند ساڵێكیش بخایه‌نێت، ئه‌ویش به‌ به‌ڵگه‌ی ئه‌و ڕیوایه‌ته‌كه‌ی كه‌ عه‌بدوڵای كوڕی عه‌باس ( خوایان لێ ڕازی بێت ) گێڕراویه‌تیه‌وه‌ و ده‌ڵێت : { أقام النبي صلى الله عليه وسلم في بعض أسفاره تسع عشرة يصلي ركعتين } [ رواه البخاري ] .

    واتا : پێغه‌مبه‌ری خوا ( صلی الله علیه وسلم ) له‌ هه‌ندێك له‌ سه‌فه‌ره‌كانیدا نوزده‌ ڕۆژ ماوه‌ته‌وه‌ و نوێژه‌كانی به‌ دوو ڕكاتی ده‌كرد ..

    هه‌روه‌ها جابری كوڕی عه‌بدوڵا ( خوای لێ ڕازی بێت ) ده‌گێڕێته‌وه‌ و ده‌ڵێت : { أقام النبي صلى الله عليه وسلم في غزوة تبوك عشرين يوما يقصر الصلاة } [رواه الإمام أحمد في مسنده ] .

    واتا : پێغه‌مبه‌ری خوا ( صلی الله علیه وسلم ) له‌ غه‌زوه‌ی ته‌بوكدا بیست ڕۆژ مایه‌وه‌، وله‌و ماوه‌یه‌دا نوێژه‌كانی كوورت ده‌كرده‌وه‌ .

    له‌و فه‌رمووده‌یه‌ش كه‌ عیمرانی كوڕی حوصه‌ین ( ڕه‌زای خوای لێ بێت ) ڕیوایه‌تی كردووه‌ هاتووه‌ : أن النبي صلى الله عليه وسلم أقام بمكة ثماني عشرة لا يصلي إلا ركعتين [ رواه أبو داود ] .

    واتا : پێغه‌مبه‌ری خوا ( صلی الله علیه وسلم ) هه‌ژده‌ ڕۆژ له‌ مه‌ككه‌ مایه‌وه‌ ( مه‌به‌ست پێی له‌ ڕۆژی فه‌تح كردنی ) و له‌و ماوه‌یه‌دا نوێژه‌كانی ته‌نها به‌ دوو ڕكاتی ده‌كردن – مه‌به‌ست پێی نوێژه‌ چوار ڕكاتیه‌كانه‌ - .

    هه‌موو ئه‌م ڕیوایه‌ت و فه‌رموودانه‌ی ئاماژه‌مان پێدان‌ به‌ڵگه‌ن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ مرۆڤی موسڵمان ئه‌گه‌ر هاتوو سه‌فه‌ری كرد بۆ جێگایه‌ك و لای ڕوون نه‌بوو كه‌ چه‌ند ڕۆژ ده‌مێنێته‌وه‌ و چه‌ندی پێده‌چێت، ئه‌وا دروسته‌ تا ئه‌و كاته‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ شوێن وجێگای نیشته‌ جێ بوونی خۆی نوێژه‌كانی كوورت بكاته‌وه‌، به‌ڵام ئه‌گه‌ر هاتوو ماوه‌ی سه‌فه‌ره‌كه‌ی دیاری بوو، بۆ نموونه‌ : ئه‌گه‌ر سه‌فه‌ری كرد بۆ جێگایه‌ك بۆ ماوه‌ی ده‌ ڕۆژ، سه‌ره‌تا لای ڕوون بوو كه‌ ده‌ ڕۆژ ده‌مێنێته‌وه‌، ئه‌وه‌ جمهوری زانایان ده‌ڵێن : ده‌بێت ته‌نها چوار ڕۆژ نوێژه‌كانی كوورت بكاته‌وه‌، دوای چوار ڕۆژ ده‌بێت نوێژه‌كانی به‌ چوار ڕكاتی بكات و كوورتیان نه‌كاته‌وه‌، چونكه‌ ماوه‌ی سه‌فه‌ره‌كه‌ی لا ڕوونه‌، به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌و كه‌سه‌ی سه‌فه‌ر ده‌كات بۆ شارێك یان ووڵاتێك و لای مه‌علوم نیه‌ چه‌ند ڕۆژی پێده‌چێت ئه‌وا ده‌توانێت له‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ ده‌مێنێته‌وه‌ نوێژه‌كانی كوورت بكاته‌وه‌، ئه‌گه‌ر ماوه‌یه‌كی زۆریشی پێ بچێت ...

    خوای گه‌وره‌ش زاناتره‌ ...

    ڕای به‌رێزت گرنگه‌ بۆمان