1 - سوره فاتحه ()

|

(1) قرائت قرآن با نام الله آغاز می‌شود تا از او تعالی یاری و مدد تقاضا گردد و به ذکر نام او تبرک جسته شود. بسمله (گفتن یا نوشتن بسم الله الرحمن الرحیم)، سه مورد از اسماء نیکوی الله را دربردارد:«الله»؛ یعنی: معبود برحق. الله، برترین اسم او تعالی است و غیر ذات پاکش، هیچ کس دیگری به این اسم نامیده نمی‌شود. 2ـ «الرّحمن»؛ یعنی: دارای رحمت گسترده؛ زیرا او تعالی، در ذات خویش بخشنده و مهربان است. 3ـ «الرّحیم»؛ یعنی دارای رحمت پی‌درپی و همیشگی؛ زیرا او تعالی، بر اساس رحمت و مهربانی خویش، به هر یک از مخلوقاتش که بخواهد، از جمله بندگان مؤمنش، رحم می‌نماید.

(2) تمام مدح و ستایش‌ها و صفات جلال و کمال، تنها برای او تعالی است؛ زیرا فقط او، پروردگار، آفریدگار و تدبیرکنندۀ همه‌چیز است. «العالمین» جمع «العالَم»، تمام آنچه غیر الله تعالی باشد را شامل می‌شود.

(3) در آیۀ قبلی، الله مورد مدح و ستایش قرار گرفت و در این آیه، ثنای او تعالی گفته می‌شود.

(4) الله بلند مرتبه مالک همه‌چیز در روز قیامت است، روزی‌که هیچ‌کس نسبت به دیگری مالک ذره‌ای نیست. بنابراین «یوم الدین»: روز جزا و حسابرسی است.

(5) تمام عبادت‌ها و طاعت‌ها را فقط به تو اختصاص می‌دهیم؛ یعنی دیگران را با تو شریک نمی‌گردانیم و در تمام کارها فقط از تو یاری می‌جوییم؛ زیرا تمام خیر و خوبی‌ها به دست توست و یاوری جز تو نیست.

(6) ما را به راه راست راهنمایی بفرما، ما را در این راه قرار بده و در آن پایدار بدار و بر هدایت ما بیفزا. «الصراط المستقیم» راه روشنی است که هیچ کژی و انحرافی ندارد، یعنی همان اسلام که الله، محمد صلی الله علیه وسلم را با آن فرستاد.

(7) راه کسانی از بندگانت که با هدایت‌شان به آنها نعمت دادی؛ مانند پیامبران علیهم السلام، و صدیقان و شهدا و صالحان، و اینها چه نیکو رفیقانی هستند؛ نه راه کسانی‌که بر آنها خشم گرفته شده است، همان کسانی‌که حق را شناختند و هرگز از آن پیروی نکردند، مانند یهود؛ و نه راه گمراهان از حق، کسانی‌که به دلیل کوتاهی در جستجوی حق و هدایت‌ جستن به آن، به‌سوی حق هدایت نشدند، مانند نصاری.